|
WEGETARIANIZM
Klasyczny wegetarianizm, polega na ograniczeniu się wyłącznie do pokarmów pochodzenia roślinnego, których źródłem są rośliny zbożowe, okopowe, strączkowe oraz do warzyw, owoców, orzechów i grzybów. Wywodzi się on z Indii i Bliskiego Wschodu.
Od rygoryzmu do swobody:
Frutarianie – jedzą tylko surowe owoce, orzechy, nasiona i warzywa pozyskiwanebez uszkodzenia rośliny (pomidory, jabłka, ale nie szpinak).
Witarianie – jedzą tylko produkty roślinne, a potrawy podgrzewają maksymalnie do 41-46ºC.
Weganie – żywią się tym co witarianie, ale uznają potrawy gotowane.
Laktowegetarianie – przyjmują pokarmy roślinne i nabiał.
Owowegetarianie – jedzą pokarmy roślinne i jajka.
Laktoowowegetarianie – wyłączają mięso, drób, ryby i sery żółte.
Ichtiowegetarianie – jedzą ryby.
Semiwegetarianie – wyłączają mięso czerwone, a dopuszczają białe (drób i ryby). Fleksitarianie – pseudowegetarianie. Na co dzień stosują dietę wegetariańską, a mięso jedzą okazjonalnie.
Dieta wegetariańska, zależnie od praktykowanej jej odmiany, mniej lub bardziej różni się od tradycyjnej racji pokarmowej pod względem wartości odżywczej. Różnice te mogą być korzystne lub niekorzystne z punktu widzenia współczesnej wiedzy o żywieniu.
Zalety diety wegetariańskiej:
- - niska gęstość energetyczna, czyli mniejsza ilość kalorii zawarta w jednostce masy lub objętości,
- - wysoka gęstość odżywcza,
- - ograniczona zawartość tłuszczu i nasyconych kwasów tłuszczowych (NKT),
- - zwiększony udział NNKT,
- - brak lub niska zawartość cholesterolu,
- - wyższa zawartość węglowodanów złożonych i błonnika pokarmowego,
- - odpowiedni poziom witaminy C,
- - korzystny stosunek sodu do potasu.
Wady diety wegetariańskiej:
- - kłopoty z pokryciem zapotrzebowania na energię,
- - niska zawartość białka,
- - niska wartość biologiczna białka,
- - deficyt witaminy B12 i D,
- - niedostateczna zawartość wapnia, żelaza i cynku,
- - obniżona strawność składników odżywczych.
W wegetarianizmie, jak w każdej diecie, najważniejsza jest różnorodność, zbilansowanie i adekwatność do potrzeb organizmu (norm żywieniowych).
W celu optymalizacji spożycia białka w całodziennej diecie wegetariańskiej powinny znaleźć się: produkty zbożowe, warzywa, roślinne zamienniki mięsa, produkty nabiałowe. Produkty te należy tak łączyć w posiłkach, aby uzupełniały się aminokwasowo, np. kasza z grzybami, fasola z ryżem itp. Natomiast zielone warzywa liściaste, nasiona strączkowe oraz pełnoziarniste pieczywo pokryją dzienne zapotrzebowanie organizmu na żelazo. Aby zapobiec niedoborom cynku semiwegetarianie, obok drobiu i ryb, powinni w swoim menu uwzględnić owoce morza. Ryzyko niedoborów witaminy B12 niweluje spożywanie nabiału, białego mięsa oraz zbożowych przetworów śniadaniowych.
Przykładowy jadłospis na 1 dzień:
Śniadanie:grejpfrut, 3 łyżki musli z jogurtem naturalnym
Obiad: kasza jęczmienna z pieczarkami i serem
Kolacja: sałatka z papryki w trzech kolorach z białym serem, jajko na miękko, owoc.
|